Eerst toewijzen, dan boycotten

Grote sportevenementen gaan om meer dan sport alleen. De commissies die kiezen waar een toernooi gehouden wordt, lijkt het niet zo veel uit te maken welke problemen er bij de kandidaten spelen.  Een van de grootste discussies tijdens het Europees kampioenschap 2012 was de situatie in gastland Oekraïne.

In het land werd oppositieleidster Yulia Tymoshenko in 2011 veroordeeld wegens het misbruiken van overheidsuitgaven. Ze zou gas tegen een te hoog tarief inkopen van Rusland. Dat zou ze doen omdat ze geld kreeg aangeboden van de Russen. In de wereld rezen  grote vraagtekens over de veroordeling, want de internationale politici dachten dat het een manier van de huidige president Viktor Yanukovych was, om een concurrente uit de weg te ruimen. Vlak voor het EK laaide de discussie weer op omdat er foto’s van Tymoshenko naar buiten kwamen waarop ze met blauwe plekken in de gevangenis te zien was. Ze zou worden mishandeld door het gevangenispersoneel. Tymoshenko ging vanwege haar behandeling in hongerstaking. Voorafgaand aan het evenement zei de voorzitter van de Europese voetbalbond UEFA, Michel Platini, dat politiek en sport gescheiden moeten zijn.

Opspraak in het verleden

Oekraïne is niet het eerste land waarbij er een flinke discussie ontstond over de toewijzing van een sportevenement. De eerste discussies over de organisatie van een groot toernooi ontstonden voor de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. Toen Adolf Hitler in 1933 aan de macht kwam in Duitsland, kwam er een actie op gang om het sportevenement te verplaatsen. In de Verenigde Staten werd een boycot georganiseerd en Spanje (die de verkiezing verloor van Duitsland) organiseerde een Alternatieve Olympische Spelen uit protest tegen Hitler. Dit evenement ging echter niet door omdat een paar dagen voor het begin van het alternatief de Spaanse burgeroorlog uitbrak. De Olympische Spelen van 1936 gingen gewoon door, maar het IOC (Internationaal Olympisch Comité) stelde wel restricties op. Zo mocht Hitler geen toespraken houden tijdens het evenement. Uit angst voor een Amerikaanse boycot moest hij van het IOC zelfs de schermster Helene Mayer opnemen in de nationale ploeg terwijl haar vader joods was.

 Wat recenter zijn de Olympische Spelen in 2008 en het wereldkampioenschap voetbal in 2010. Tijdens de Spelen van 2008 in Peking waren er ook al flinke protesten van verschillende mensenrechtenactivisten vanwege het gastland. Sommigen wilden zelfs dat het evenement geboycot werd vanwege de situatie van de inwoners van de autonome regio’s Tibet en Taiwan. Zij willen een eigen land, maar China wil dat niet. Ook worden er in het land regelmatig oppositieleden opgepakt en mishandeld.

Tijdens Het WK voetbal in Zuid Afrika kwam de discussie op gang omdat de lokale arme bevolking niet zou profiteren van het evenement. De beslissing om het WK in Zuid-Afrika  te houden, kwam door een beslissing van de wereld voetbalbond FIFA. Zij wil dat het WK rouleert per werelddeel. Ze besloten om het WK in 2010 in Afrika te houden. Vijf landen stelden zich kandidaat: Zuid-Afrika, Marokko, Egypte en Tunesië samen met Libië. Al snel vielen Tunesië en Libië af. Laatstgenoemde kon niet garanderen dat Israël mocht deelnemen en duo-organisatie werd niet toegestaan door de FIFA. Mochten Marokko of Egypte werden verkozen dan zou er ook een discussie kunnen ontstaan vanwege de mensenrechten in die twee landen.

De toekomst

Sportevenementen in dubieuze landen

2014 Olympische Winterspelen in Rusland
2014 WK IJshockey in Wit-Rusland
2014 Olympische Spelen in Brazilië
2016 Olympische Spelen in Brazilië
2018 WK Voetbal in Rusland
2022 WK Voetbal in Qatar

In de toekomst zullen de discussies weer flink toenemen. In het kader is te zien waar de komende evenementen worden gehouden. Zo komen Wit-Rusland, Rusland en Qatar voorbij. Het protest tegen Wit-Rusland is nu al begonnen. Zo liet het Europees parlement weten dat ze tegen het evenement is tenzij er politieke gevangenen worden vrijgelaten. Het parlement roept de nationale bonden en lidstaten op om druk uit te oefenen op de wereldijshockeybond IIHF omdat die organisatie bepaalt het waar het evenement gehouden wordt.

 Mensenrechtenorganisatie Amnesty International maakt het niet uit welk land een groot evenement krijgt, als er maar aandacht is voor de problemen die er in het land spelen. Ze heeft wel kritiek op de organisaties, omdat ze niet de dialoog over de plaatselijke situatie willen starten. Ze steken volgens de organisatie hun kop in het zand. Daarom moeten volgens de organisatie politici het voortouw nemen. Zo deed minister Edith Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het wel goed. Ze gaf aandacht aan de problemen in Oekraïne en bezocht een aantal projecten in het land. Een boycot is volgens de organisatie niet nodig.

Maar hoe komen al die evenementen tegenwoordig in op het eerste oog obscure landen? Qatar en Rusland hadden de beste voorstellen (bids) om een WK te houden volgens de FIFA. In de voetbalwereld zorgde de beslissing voor veel ongeloof. Rusland kon nauwelijks de infrastructuur garanderen voor het evenement, terwijl die bij andere kandidaten als Engeland en Nederland en België nu al aanwezig was. Wel garandeerde de Russische voetbalbond de FIFA een miljoenenwinst. Al gauw ging het gerucht dat de officials geleid werden door het oliegeld uit Rusland en Qatar. Ook wil de FIFA geen belasting betalen over de inkomsten van het evenement. Dat zou in het geval van Nederland honderden miljoenen euro’s voor de internationale voetbalbond schelen.

Opvallend is de stemronde van de 22 functionarissen die mogen stemmen op de kandidaten niet transparant verloopt. Zo laat de bond niet zien wie met welke reden op een kandidaat stemt en laten ze het hele stemproces niet zien. In die commissie zitten veel leden die in het verleden al een aantal maal in opspraak zijn gekomen. Acht zijn al eerder in verband gebracht met corruptie. Zo zijn er sterke geruchten dat Joseph Blatter (voorzitter FIFA) meerdere malen is omgekocht. Tijdens onderzoek van de Britse krant The Sunday Times kwamen andere leden in opspraak. De Kameroenees Issa Hayatou (Afrikaanse bondsvoorzitter) en de Ivoriaan Jacques Anouma kregen beiden 1,5 miljoen euro aan smeergeld om voor Qatar te stemmen. Bij de FIFA lijkt het dus vooral om geld te gaan, in plaats van zekerheid. Mensenrechten worden in de bids al helemaal niet meegenomen, want van de Europese kandidaten (Nederland en België, Portugal en Spanje, Rusland, Engeland) hebben de mensen in Rusland veruit de minste vrijheid om te gaan en staan waar ze willen.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *