Rutte in spagaat Oekraïneverdrag: Brussel ziet opt-out niet zitten, maar biedt andere uitweg

Mark Rutte in een onderonsje met Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad. Foto: EU

Premier Mark Rutte probeert Nederland buiten onderdelen van het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne te houden. Hij wil een opt-out op de militaire samenwerking, maar Brussel ziet dat niet zitten.

Dat meldt het Financieele Dagblad dinsdag.

Donderdag komt de Europese Raad bijeen. Voorzitter Donald Tusk heeft Rutte toegezegd dat hij die avond tijdens het diner mag spreken over het associatieverdrag.

Een moeilijke klus voor Rutte, want Tusk heeft donderdag ook al een discussie over Rusland op de agenda staan. De EU heeft stevige kritiek op de Russische rol op de oorlog in Syrië – Rusland zou betrokken zijn bij oorlogsmidaden. Een aanpassing aan het Oekraïne wordt gezien als een overwinning voor Vladimir Poetin. Geen ideaal moment om dat onderwerp aan te snijden, dus.

Volgens EU-diplomaten gaat Rutte donderdag desondanks proberen om een opt-out over militaire samenwerking uit het vuur te slepen. In één van de hoofdstukken van het verdrag is vastgelegd dat militaire en technologische samenwerking wordt onderzocht, en dat Oekraïne zal worden betrokken in civiele en militaire EU-operaties.

‘Geen NAVO-achtige constructie’

In Brussel worden de wenkbrauwen opgetrokken over de Nederlandse scepsis over deze passages. Het gaat volgens diplomaten niet om een NAVO-achtige constructie waarbij het oosten van Oekraïne, waar een hevige onafhankelijkheidsstrijd gaan de is, te verdedigen. “‘Dat behoort tot het domein van de ‘post-truth politics'”, meldt een diplomaat aan het FD.

De kans dat Rutte zijn zin krijgt, is dan ook klein: in Brussel wordt zo’n opt-out niet als reële optie beschouwd. “Daar kunnen we echt niet aan beginnen. Dat zou het verkeerde signaal zijn”, aldus een diplomaat in de krant.

Een opt-out is in Brussel sowieso onbespreekbaar, omdat dat een precedent zou kunnen scheppen. Zeker rond de onderhandelingen over de Brexit ligt dat gevoelig. Maar ook de onrust rond het handelsverdrag Ceta met Canada, waarover Wallonië lastig doet, maant Brussel tot voorzichtigheid.

Andere uitweg: schriftelijke verklaring

In Brussel ligt wel een andere optie op tafel: een schriftelijke herbevestiging dat het akkoord geen eerste stap naar een EU-lidmaatschap is. De verklaring zou moeten worden ondertekend door staatshoofden en regeringsleiders. Rutte wil dat daarin wordt benadrukt dat het verdrag geen recht geeft op geld uit de EU of op vrij vestiging van Oekraïners in de lidstaten.

In april stemde een meerderheid van de Nederlandse stemmers tegen het verdrag. Rutte wil het associatieverdrag toch ondertekenen, maar wel toekomen aan de zorgen van de tegenstemmers. “We proberen inhoudelijk een antwoord te vinden op de bezwaren die genoemd zijn in de aanloop naar het referendum”, stelde Rutte eerder tegen RTL Nieuws.

Rutte dacht daarbij aan het schrappen van passages over militaire samenwerking, financiële steun en stappen die tot een EU-lidmaatschap van Oekraïne kunnen leiden.