Poetin hoopt op landbouwlobbyisten in Brussel

Het is het favoriete pressiemiddel van Poetin op Europa: handelssancties op landbouwproducten. En dat is niet zonder toeval: Poetin weet dat de Europese landbouwlobby een van van de machtigste belangengroepen in Europa is.

Afgelopen week kondigde Poetin officieel een boycot op landbouwproducten af voor de landen die Rusland sancties op hadden gelegd. Poetin speelt deze kaart vaker, maar vaak gaat het wat subtieler.

Toen vorig jaar de spanningen tussen Rusland en Nederland opliepen door incidenten, onder meer rond ambassadeurs en Greenpeace, besloot Rusland de Nederlandse aardappel in de ban te doen. Er werd geen officiële boycot afgekondigd, maar volgens Rusland bleek uit inspecties dat er met de aardappels gevaarlijke stoffen Rusland ingevoerd werden.

Flinke tik, maar niet tot het kookpunt

Poetin heeft zo zijn redenen om de Europese landbouwsector onder druk te zetten. Allereerst levert het een flinke schade op – er wordt voor zo’n 12 miljard aan Europese landbouwproducten aan Rusland verkocht – maar is het beperkt genoeg om de spanningen niet tot het kookpunt te doen oplopen.

Daarnaast is de schade voor de Russen te overzien: de Russen zullen misschien voor een leeg schap in de supermarkt staan, maar Poetin kan de schuld gemakkelijk bij het westen leggen. Ook kan Rusland de magazijnen aanvullen met Braziliaanse en Argentijnse producten. Poetin hoopt bovendien de binnenlandse productie een duwtje in de rug te geven, en zo minder afhankelijk van het westen te worden.

In Brussel draaide alles om landbouw

Maar misschien wel de belangrijkste reden van Poetin om landbouwproducten te pakken, is de machtige landbouwlobby. Hij probeert op die manier een van de machtigste lobby’s voor zijn karretje te spannen. Landbouw zit in de wortels van Europa; vroeger draaide er vrijwel alles in Brussel om. En nog altijd is een groot gedeelte van het budget van de Europese Unie gereserveerd voor landbouwsubsidies.

Boeren weten de weg naar Brussel daardoor goed te vinden. Er zijn weinig groepen die zo massaal protesteren in de EU; soms verzamelen duizenden boeren zich voor de gebouwen van de Europese Unie om blokkades op te werpen en de politie onder vuur te nemen met een ‘melkkanon‘.

Europese boeren zijn goed georganiseerd in bonden en zijn politiek erg actief.  De sleutelposities in de landbouwcommissie van het Europese parlement zijn veelal bezet door oud-landbouwministers of bestuurders van landbouwbonden. Maar de landbouwlobby zit niet alleen in Brussel, de belangengroepen hebben van oudsher een groot netwerk op alle politieke bestuurslagen, ook op regionaal en nationaal niveau.

Poetin wil EU uit elkaar spelen

Daarnaast is de Europese Unie verdeeld over de sancties tegen Rusland en ook daar speelt Poetin op in. De sancties zijn voornamelijk de wens van Noord-Europa: de Britse premier Cameron is de grote gangmaker, Nederland heeft de zwaarste klap te verduren gekregen met het neerhalen van de MH17, Duitsland gaat ondanks de afhankelijkheid van Russisch gas verder met de sancties dan in Europa is afgesproken.

Uit Zuid-Europa hoor je nauwelijks iets over sancties tegen Rusland; zij doen vooral mee uit solidariteit. Maar Frankrijk, Spanje, Italië en Griekenland hebben grote economische problemen en de landbouwsector van deze landen verkeren in zwaar weer. Juist deze landen krijgen een relatief grote tik door de boycot. Poetin hoopt dat dat een stap te ver is voor de Zuid-Europese landen, die toch al niet stonden te springen om Rusland sancties op te leggen.

Voor Europa is nu de vraag of het de rijen gesloten kan houden. Als één land er de brui aan geeft, stort het fundament onder de sancties tegen Rusland in elkaar. Als we de optimisten mogen geloven, is er met het neerhalen van de MH17 de houding van Europa tegenover Rusland wezenlijk veranderd. Als Poetin aan de gaskraan gaat draaien, zullen we zien of dat klopt.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *