De toekomst van de Tweede Maasvlakte

Op een geïmproviseerde tribune in de middle of nowhere is koningin Beatrix vandaag getuige van de voltooiing van een nieuw stukje Nederland. Nu is het nog een gigantische zandvlakte, maar het zal ieder jaar verder veranderen in het florerende havengebied dat de Tweede Maasvlakte moet worden. Aanschouw daarom alvast de toekomst van deze Rotterdamse havenuitbreiding in tekst, getal en beeld.

3000 voetbalvelden

Dit is het beeld van een volledig in gebruikgenomen Tweede Maasvlakte. Het Rotterdamse Havenbedrijf verwacht dat dit zal gebeuren in 2035 als alle bedrijfsgrond van het nieuwe havengebied is vergeven aan geïnteresseerde containerterminals, chemiebedrijven en distributiecentra. Op dit moment is ongeveer 40 procent van alle bedrijfsgrond  verhuurd. Daarmee is het duidelijk een project van de lange adem, maar dat is ook logisch. Bovenstaande afbeelding stelt in werkelijkheid een gebied van 2.000 hectare voor. 3000 voetbalvelden die de Rotterdamse haven weer 20 procent doen groeien in westelijke richting en die samen ook een nieuw stukje Nederland vormen.

Het idee van de Tweede Maasvlakte werd al geopperd tegen het einde van de twintigste eeuw. De concurrerende havens  van Sjanghai en Singapore zaten Rotterdam op de hielen en in 2003 stootten zij de Rotterdamse haven, die sinds 1962 de grootste ter wereld was, van de troon. Vervolgens werd besloten tot een havenuitbreiding en begon in 2008 het met zand opspuiten van de Tweede Maasvlakte uit de Noordzee. Momenteel is men ook begonnen met het aanleggen van de havenkades en het wegen –en sporennet. De verwachting is dat in 2014 de eerste containerschepen aanmeren in de nieuwe havens. Tegen die tijd kan de koningin dus weer langskomen voor het knippen van een lintje. En haar opvolger zal ook nog wel een keer langs moeten komen, denkt president-directeur Hans Smits van het Rotterdams Havenbedrijf. “De Rotterdamse haven is nooit af.”

Tweede Maasvlakte

45 containers per uur

Cacao uit de Braziliaanse tropen, smartphones van Zuid-Koreaanse makelij en sappige kiwi’s uit Nieuw-Zeeland, het zal dagelijks per container arriveren in de Tweede Maasvlakte. De nieuwe havenuitbreiding focust zich vooral op de containeroverslag. De drie grote goederenoverslagbedrijven APM Terminals (APMT), Euromax en Rotterdam World Gateway nemen het grootste gedeelte van de Tweede Maasvlakte in beslag. Hiermee mikt Rotterdam er niet op om weer de grootste haven ter wereld te worden, maar wel de meest efficiënte haven.

Om een voorbeeld te geven: APMT heeft voor zijn terminal de hoogste containerkranen ter wereld besteld. Hiermee kan het bedrijf de grootste containerschepen ter wereld zelfstandig lossen en laden. Maar nog belangrijker: deze containerkranen zijn op afstand bestuurbaar. Er zit niet zoals bij standaardkranen een mannetje ergens boven in een bakje, dat zou bij deze superkranen te gevaarlijk zijn. Ze bewegen zich namelijk vliegensvlug via hun rails en kunnen zo’n 45 containers per uur ophijsen.

Tweede Maasvlakte

6.000 banen

De vraag is wat die nieuwe stroom aan schepen nou precies gaat betekenen. Dat die schepen komen staat vast. Dankzij de 20 meter diepe vaargeul kunnen containerreuzen als die van Maersk makkelijk de Tweede Maasvlakte bereiken. Eén zo’n schip brengt ongeveer 13.500 twintigvoetscontainers (TEU) mee; de totale capaciteit van de Tweede Maasvlakte zal uiteindelijks 16 miljoen TEU containers zijn. Ter vergelijking: de huidige Rotterdamse haven verscheepte in 2011 iets meer dan 11,1 miljoen TEU containers. De Tweede Maasvlakte gaat dus een significante bijdrage leveren aan de groei van de Rotterdamse haven.

Maar de havenuitbreiding zal ook belangrijk zijn voor de Nederlandse economie. Samen met Schiphol is de Rotterdamse haven de belangrijkste mainport van Nederland. Over 2008 heeft men berekend dat de directe bruto toegevoegde waarde van het Rotterdamse haven –en industriegebied meer dan 15 miljard bedroeg. En behalve geld in het laatje voor de Nederlandse overheid speelt de haven ook een belangrijke rol in de werkgelegenheid. In het havengebied werken momenteel ruim 90.000 mensen. Eenmaal volledig in gebruik zal de Tweede Maasvlakte hier nog eens 6.000 directe banen aan toevoegen.

Tweede Maasvlakte

29.100 vrachtwagens en heel veel treinen

Met de komst van de Tweede Maasvlakte gaat er ook definitief een hobby van het volk verloren: zeiken dat er geen treinen rijden op de Betuwelijn. Want inderdaad, vlak na de opening in 2007 leek het niet echt op te schieten, maar inmiddels is de Betuwelijn verantwoordelijk voor de helft van alle goederentreinen naar en van de Rotterdamse haven. En met de komst van de Tweede Maasvlakte zullen er alleen maar meer treinen rijden. Het merendeel van de goederen dat  arriveert zal namelijk vooral per trein of binnenvaartschip en niet per vrachtwagen naar het achterland worden vervoerd.

Dat het Rotterdamse Havenbedrijf voor de Tweede Maasvlakte het vrachtverkeer probeert te beperken, heeft twee redenen. Ten eerste om te voorkomen dat de wegen rond Rotterdam dichtslibben. Het is momenteel al erg druk in de regio, en zeker op de A15 tussen Rotterdam en de Maasvlakte zal het alleen maar drukker worden. Er is uitgerekend dat de Tweede Maasvlakte in 2033 zal zorgen voor zo’n 29.100 motorvoertuigritten per dag. Om hierop te anticiperen is men nu al druk bezig om de A15 te verbreden.

Daarnaast zal het aantal vrachtwagens relatief beperkt blijven vanwege het behoud van de luchtkwaliteit. Het woord ‘duurzaamheid’ wordt door het Rotterdams Havenbedrijf namelijk het meest benadrukt in dit Maasvlakte-project. Ter compensatie voor de havenuitbreiding legt men bijvoorbeeld nieuwe stukken kust aan, en worden dus ook strenge eisen gesteld aan het vrachtverkeer. In 2013, als de Tweede Maasvlakte in gebruik is genomen, zal de Rotterdamse gemeente het gebied tot milieuzone verklaren. Vrachtwagens die teveel stikstofdioxide of fijnstof uitstoten, komen er daardoor niet in.

Tweede Maasvlakte

210 hectare aan chemie

Naast de containerterminals is er op het Tweede Maasvlakte-terrein ook 210 hectare vrijgemaakt voor bedrijven in de chemische industrie. De chemiebedrijven vervullen van oudsher een belangrijke positie in het havengebied, denk bijvoorbeeld aan de olieraffinaderijen van Shell. Of recent in het nieuws: chemiebedrijf Odfjell. Deze maatschappij is het afgelopen jaar enorm in opspraak geraakt omdat er regelmatig butaangas en benzeen uit haar opslagtanks bleek te lekken. En de vrees bestaat dat Odfjell niet het enige chemiebedrijf is in de Botlek met problemen. Dit oude industriegebied was de eerste Rotterdamse havenuitbreiding, ontwikkeld in de jaren 1940-1960, en vooral bedoeld voor de chemische industrie. Daardoor vrezen de experts nu dat veel chemiebedrijven in de Botlek kampen met verouderd en daardoor gevaarlijk materiaal.

Vandaar dat het interessant wordt om te zien hoe men omgaat met de nieuwe chemiebedrijven in de Tweede Maasvlakte. De kans is groot dat deze bedrijven aan strengere veiligheidseisen moeten voldoen.

Tweede Maasvlakte

11 juli 2012

Nu de toekomst van de Tweede Maasvlakte uitvoerig is beschreven, kan het geen kwaad om af te sluiten met het heden. Dat is nu een woestijn die door de mens zelf boven water is gepompt. Hier zal de koningin morgen meemaken dat het gat linksboven op de foto wordt dichtgegooid en het stuk land definitief is. De majesteit zal neerstrijken op een geïmproviseerde tribune en wanneer ze naar links kijkt dan zal ze zien: de zon, de zee en het zand. En kijkt ze naar rechts dan zal ze zien: de zon,  de zee en het zand.  Misschien zal ze wel denken: ‘Zullen die containerschepen en rokende fabriektorens echt híer verschijnen?’

Foto’s: Havenbedrijf Rotterdam N.V., Projectorganisatie Tweede Maasvlakte

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *