Oorlogsvloot door de Noordzee, dat deden de Russen vroeger niet

De Admiral Kuznetsov in 2011 in de buurt van Britse wateren. Op de achtergrond ligt de jager HMS York, die het schip schaduwt. Foto: Ministry of Defense UK

De Admiral Kuznetsov, Ruslands enige vliegdekschip, voer afgelopen week onder begeleiding van zes andere oorlogsbodems door de Noordzee. De vloor is op weg naar Syrië – een onschuldige doorgang, zou je dus zeggen. Maar vroeger hadden de Russen dit niet gedurfd.

De Kuznetsov is onderdeel van de Russische Noordelijke Vloot, en wordt ingezet in Syrië. Het vaart daarom naar de havenstad Tartus aan de Middellandse Zee, waar de Russen een marinebasis hebben. Om daar te komen, moet het door de Noordzee en de Atlantische Oceaan.

Er zijn twee wegen die de Russen kunnen nemen: ze kunnen om de Britse eilanden heen, en varen op die manier op een flinke afstand van het Europese vasteland. Dat was de afgelopen twintig jaar de norm.

Maar nu kiezen de Russen voor de andere optie: door Het Kanaal. Het is voor de eerste keer in 25 jaar dat er een Russisch Vliegdekschip langs de Nederlandse kust vaart. Eentje vol gevechtsvliegtuigen, aanvalshelikopters en verkenningsvliegtuigen.

En in het kielsog vaart onder meer de kruiser Pjotr Velikiy – vernoemd naar Peter de Grote -, dat eigenlijk het vlaggenschip van de Noordelijke vloot is. met zeer geavanceerde raketten één van de zwaarst bewapende oppervlakteschepen ter wereld.

Nieuwe Russische vloot

Dat de Russen nu door de Noordzee trekken én met een vliegdekschip in de Middellandse Zee actief worden, is geen toeval: het is flink rollen met de spierballen. Rusland wil duidelijk maken: we zijn er weer.

De Russen werken hard aan een nieuwe vloot – de Kuznetsov is een vliegdekschip uit de Sovjettijd, maar de afgelopen jaren kregen de Russen wel een aantal nieuwe fregatten. De bedoeling is om die vloot nog verder te vernieuwen.

Lees ook: Nederlandse onderzeeërs: altijd van huis

Dat past in de Russische strategie om wereldwijd een prominente militaire rol te spelen. In Syrië is Rusland in staat om ruim een jaar zich intensief te bemoeien met de oorlog, terwijl Europese landen daar steeds meer moeite mee krijgen.

Tijdens de Koude Oorlog kwamen de Russische schepen wel vaker door de Noordzee. Maar na het uiteenvallen van de Sovjetunie was dat voorbij. “De Russische vloten kwamen vrijwel niet meer buiten. De schepen waren in slechte staat, de bemanning was niet getraind. Die tijd is duidelijk voorbij”, zei De Belgische Kapitein-ter-Zee Carl Gillis eerder al tegen Knack.

“Vroeger zouden ze nog rond het Kanaal zijn gevaren, om uit onze buurt te blijven. Nu kiezen ze voor de kortste en meest ostentatieve weg: vlak aan onze voordeur.”

Spioneren

Eind vorig jaar kwam er voor het eerst in tijden ook al een onderzeeër langs de Nederlandse kust. De procedures uit de Koude Oorlog waarin stond hoe onderzeeërs te schaduwen werden weer uit de kast getrokken.

Het mes snijdt wat dat betreft aan twee kanten: de Russische oorlogsschepen zijn niet alleen een signaal aan de NAVO, maar hangen ook vol met spionageapparatuur waarmee de Russen kunnen zien welke facaliteiten en systemen er rond de Noordzee liggen.

Dat schepen van de NAVO de vloot schaduwen, is wat dat betreft ook logisch, zo stelt Jonathan Holslag, professor Internationale Politiek aan de Vrije Universiteit Brussel, tegenover EenVandaag. De vloot die door de Noordzee vaart is ook een ultieme kans om de Russische schepen beter te leren kennen.